خانه / اعجاز علمی قرآن / اعجاز آیه ۱۲۵ سوره انعام
79

اعجاز آیه ۱۲۵ سوره انعام

بسم الله الرحمن الرحیم

موضوع کنفرانس :اعجاز آیه ۱۲۵ سوره انعام 

بخش مجری کنفرانس : بخش اعجاز علمی قرآن

استاد ارائه دهنده : آقای علی علی نژاد


<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=bddszrpslnebd2wzi9e3.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/bddszrpslnebd2wzi9e3_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

چکیده

در این کنفرانس شرحی بر ایه ۱۲۵ سوره انعام خواهیم داشت.
و در تشبیه ایی که مخالفان معاند با اسلام شده اند اعجاز علمی ایی را بررسی میکنیم.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=4yh2y0e7pnqz6ktw6lyl.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/4yh2y0e7pnqz6ktw6lyl_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

در تفسیر این ایه شرح صدر را به معنی وسعت و افزایش ظرفیت روحی گفته اند که خداوند به انان که به دین اسلام رو اوردند عنایت میکند.
و در ایه دیگر شرح صدر را نوری معرفی کرده که فرد مومن با ان راه صحیح را میبیند.
و در سوره انشراح خداوند ان را موهبتی بزرگ بر رسولش میخواند.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=8wa922vw6pq0uyftcsee.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/8wa922vw6pq0uyftcsee_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

و انان که راه مخالفت با دین الهی را دارند سینه هاشان دچار تنگی و فشار میشود گویی که در اسمانها بالا می روند.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=xy3staayl7qgr6rslppn.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/xy3staayl7qgr6rslppn_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

خداوند با دو کلمه هم معنی ضیقا و حرجا این مفهوم را می رساند . در مفردات راغب حرج فضای تنگی است که فشار زیادی در ان هست و ضیق نیز تنگ شدن و سخت گشتن است. یعنی قلوب این افراد تنگِ تنگ یا سخت تنگ می گردد. در ایات دیگری نیز به شرح صدر و تنگ دلی اشاره شده است.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=eyym71x939rbp2g6rad8.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/eyym71x939rbp2g6rad8_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a><a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=i7f6gag9zi5kk531yyu2.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/i7f6gag9zi5kk531yyu2_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

سوالی که پیش می اید اینست که بسیاری از انسانهای بی دین به راحتی و با ارامش زندگی میکنند و سختی و فشاری بر انان نسیت. در جواب باید گفت افرادی که واقعا معاند با دین الهی هستند از مشاهده گرایش مردم به دین حق، سخت ناراحت و عصبانی میشوند و اگر به ایشان گفته شود به دین خدا درایید چنان تنگدلی و فشاری بر انان حادث میشود که گویی میخواهند در اسمان بالا روند.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=g0k1vz6s7ldpn3u95dzg.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/g0k1vz6s7ldpn3u95dzg_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

وجه تشبیه این آیه در چیست؟

شرح صدر و ضیقا حرجا دو مقوله معنوی هستند ولی بالا رفتن در اسمان امری مادی است؟ جواب ساده است: جز این نیست که خدا برای ما تشبیه لطیفی از احوال کافران لجوج اورده که بسیار پر معناست. با مطالعه در جو زمین به درک مناسبتری از تشبیه صورت گرفته در این ایه میرسیم. هوای اطراف زمین که از سطح ان شروع میشود و در جاهایی حدود ۱۰۰۰ کیلومتر ضخامت دارد به نام اتمسفر یا جو خوانده شده ست. که دارای لایه های مختلفی است. حدود لایه ها از نظر زمان و مکان مطلق نیست و تحت شرایط جغرافیایی تغییر میکند.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=jkq5lckns5jwvizwp9s9.png"><img src="http://8pic.ir/images/jkq5lckns5jwvizwp9s9_thumb.png" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=i08nhmaeekpp1w6ulaxh.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/i08nhmaeekpp1w6ulaxh_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

مهمترین تقسیم بندی صورت گرفته از نظر دما ، چگالی ، فشار و ویژگی های الکتریکی به شرح زیر است:

۱- تروپوسفر ۲- استراتوسفر ۳- مزوسفر ۴- تروموسفر ۵- اگزوسفر و در یک تقسیم بندی جداگانه ارتفاع بالای ۶۰کیلومتر را یونسفر نامیدند.
زیرا از این ارتفاع به بالاتر اشعه مستقیم ایکس و فرابنفش خورشید باعث جداشدن الکترونها از مدار اتم ها شده و اتم ها یونیده شده اند.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=obn57ku22am5hweqcjhq.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/obn57ku22am5hweqcjhq_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

تروپوسفر

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=bx7ticu8ubw1npltoikx.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/bx7ticu8ubw1npltoikx_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

پایین ترین لایه جو و متلاطم ترین آنهاست.
این لایه با انرژی گرمایی منعکس شده از سطح زمین گرم میشود از این رو با افزایش ارتفاع دما سردتر میشود.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=gicyi14cawqeg3qp3dpf.png"><img src="http://8pic.ir/images/gicyi14cawqeg3qp3dpf_thumb.png" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

از طرفی چگالی هوا به طور یکنواخت در لایه ها پخش نشده بلکه حدود ۹۰درصد چگالی در ارتفاع زیر ۱۶ کیلومتر است.
پس با افزایش ارتفاع ما با کاهش چگالی و فشار هوا مواجه میشویم.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=ybcfn0wltvkqfcggsuab.png"><img src="http://8pic.ir/images/ybcfn0wltvkqfcggsuab_thumb.png" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

هوا مخلوطی از چند گاز است که تنها ۲۱ درصد کل ان را اکسیژن میسازد .
طبیعتا با افزایش ارتفاع و کاهش فشار با کاهش حجم اکسیژن نیز روبه رو خواهیم شد. بیشترین حجم اکسیژن در تروپوسفر است.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=y3vmwpsz8aoa4b36d4c7.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/y3vmwpsz8aoa4b36d4c7_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=o21elhhdnroauxk6uak9.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/o21elhhdnroauxk6uak9_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

در ارتفاع حدود ۱۳۰ کیلومتری تقریبا ۳/۲ مولکول اکسیژن در اثر تابش خورشید شکسته شده و به اتم اکسیژن تبدیل میشود و در ارتفاع بالای ۵۰۰ کیلومتر عملا هیچ مولکول اکسیژنی یافت نمیشود. به این دلیل فضانوردان با خود اکسیژن مورد نیاز را به ایستگاههای فضایی میبرند.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=xcme9tq9v5s8xbwpyoh6.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/xcme9tq9v5s8xbwpyoh6_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=ng3jnmb6z5jygetkg9oq.png"><img src="http://8pic.ir/images/ng3jnmb6z5jygetkg9oq_thumb.png" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

میزان نفوذپذیری تابش خورشید در لایه های جوی

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=jf3dvx4lkx94tx5lc8io.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/jf3dvx4lkx94tx5lc8io_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=s0k30yrvcxk6eo16y87n.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/s0k30yrvcxk6eo16y87n_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

کوهنوردانی که صعودهای بدون اکسیژن به بلندترین ارتفاعات زمین را داشته اند این را به خوبی حس کرده اند. در حالی که بلندترین قلل هنوز در لایه تروپوسفر قرار دارد. با افزایش ارتفاع و کاهش دما و فشار هوا، بدن برای تامین اکسیژن مورد نیاز به مشکلاتی بر میخورد که گاهی عوارض جدی برای کوهنوردان به دنبال دارد. قله های بالای هشت هزار متری زمین

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=fwdcgnk09pzvruqolu1k.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/fwdcgnk09pzvruqolu1k_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=b3837f0v2xelve8nqbr3.png"><img src="http://8pic.ir/images/b3837f0v2xelve8nqbr3_thumb.png" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

اکسیژن از راه نای به ریه میرسد. نای در داخل ریه به شاخه های بسیاری تقسیم میشود و در اخرین مرحله به کیسه های هوا متصل میشود. مویرگهایی که کیسه های هوایی (الوئول) را احاطه کرده اند دی اکسید کربن زائد را به انها میدهند و با دریافت اکسیژن کافی به سوی قلب میروند و قلب خون سرشار از اکسیژن را به تمام بدن میفرستد.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=ewfazyoc811j0jdl9cu7.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/ewfazyoc811j0jdl9cu7_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

اگر در فرایند اکسیژن رسانی خللی ایجاد شود سوخت و ساز بدن به درستی انجام نمیشود. و اگر سطح اکسیژن بسیار بسیار زیاد کاهش یابد در فرد شاهد تجمع مایعات در ریه و مغز خواهیم بود که ممکن است به مرگ منتهی شود.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=912got7lvan4cewznmc6.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/912got7lvan4cewznmc6_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a><a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=y0t1liu885kybl81p3ly.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/y0t1liu885kybl81p3ly_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

الوئول در لغت ایتالیایی به معنی خوشه انگور است.

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=asrcioc2algr9surqcct.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/asrcioc2algr9surqcct_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a><a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=19wltd286r508idb08ya.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/19wltd286r508idb08ya_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

هنگامی که بدن با کمبود اکسیژن روبه روست به ریه ها فشار زیادی می اید و کیسه های هوایی منقبض میشوند و فرد احساس تنگی نفس ، فشار و سنگینی در قفسه سینه میکند. اینها علوم جدیدی هستند و مطمئنا چیزی نبود که مردم ۱۴۰۰ سال پیش از انها با خبر بوده باشند. بنابراین تشبیه افراد لجوج و معاند با دین خدا به کسانی که در اسمان بالا میروند گویای حقیقت علمی است که ان تنگی و فشار ناشی از کاهش چگالی اکسیژن در ارتفاعات و به موازات ان اختلال در کار ریه هاست.

نمامتن تهیه شده در بخش اعجاز علمی قرآن گروه باور باران

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=jxldr5w15opbwagi43d9.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/jxldr5w15opbwagi43d9_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

<a href="http://8pic.ir/viewer.php?file=cfo3ufod72jsl6vtfm5a.jpg"><img src="http://8pic.ir/images/cfo3ufod72jsl6vtfm5a_thumb.jpg" border="0" alt="آپلود عکس" title="آپلود عکس" /></a>

منابع و مراجع
بیماری ها و عوارض ارتفاع

منبع

هشت هزار متری‌ها – ویکی‌پدیا، دانشنامه آزاد

http://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D9%87%D8%B4%D8%AA_%D9%87%D8%B2%D8%A7%D8%B1_%D9%85%D8%AA%D8%B1%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7

عظیم قیچی‌ساز – ویکی‌پدیا، دانشنامه آزاد

http://fa.m.wikipedia.org/wiki/%D8%B9%D8%B8%DB%8C%D9%85_%D9%82%DB%8C%DA%86%DB%8C%E2%80%8C%D8%B3%D8%A7%D8%B2

تنگی نفس(کاهش اکسیژن خون): : تندرستی و زندگی سالم : : توصیه های پزشکی و سلامت : : بیماری‌های تنفسی

منبع

منبع

‏ آشنایی با عملکرد ریه طبیعی : سایت پزشکان بدون مرز ‏ اتمسفر – ویکی نجوم

منبع

جو قرآن شناسی  – قرآن شناسی

منبع

واژه های کلیدی
اکسیژن، ارتفاع، تروپوسفر، کیسه های هوایی، شرح صدر، ضیقا حرجا، اعجاز ایه ۱۲۵ انعام، جوشناسی قران پیوست ۱ تفسیر نمونه، ج‏۵، ص: ۴۳۳

[سوره الأنعام (۶): آیات ۱۲۵ تا ۱۲۷]

فَمَنْ یُرِدِ اللَّهُ أَنْ یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ یُرِدْ أَنْ یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقاً حَرَجاً کَأَنَّما یَصَّعَّدُ فِی السَّماءِ کَذلِکَ یَجْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ (۱۲۵)
وَ هذا صِراطُ رَبِّکَ مُسْتَقِیماً قَدْ فَصَّلْنَا الْآیاتِ لِقَوْمٍ یَذَّکَّرُونَ (۱۲۶)
لَهُمْ دارُ السَّلامِ عِنْدَ رَبِّهِمْ وَ هُوَ وَلِیُّهُمْ بِما کانُوا یَعْمَلُونَ (۱۲۷)
۱۲۵- آن کس را که خدا بخواهد هدایت کند سینه‏اش را براى (پذیرش) اسلام گشاده مى‏سازد و آن کس را که (بخاطر اعمال خلافش) بخواهد گمراه سازد سینه‏اش را آن چنان تنگ مى‏سازد که گویا مى‏خواهد به آسمان بالا برود، اینچنین خداوند پلیدى را بر افرادى که ایمان نمى‏آورند قرار مى‏دهد.
۱۲۶- و این راه مستقیم (و سنت جاویدان) پروردگار تو است، ما آیات خود را براى کسانى که پند مى‏گیرند بیان کردیم.
۱۲۷- براى آنها خانه امن و امان نزد پروردگارشان خواهد بود، و او ولى و یار و یاور آنها است بخاطر اعمال (نیکى) که انجام مى‏دادند.
تفسیر: امدادهاى الهى:
در تعقیب آیات گذشته که در زمینه مؤمنان راستین، و کافران لجوج، بحث مى‏کرد در این آیات مواهب بزرگى را که در انتظار دسته اول، و بى‏توفیقیهایى را که دامنگیر دسته دوم مى‏شود شرح مى‏دهد.
نخست مى‏گوید: هر کس را خدا بخواهد هدایت کند سینه‏اش را براى پذیرش حق گشاده مى‏سازد و آن کس را که بخواهد گمراه سازد سینه‏اش را آن چنان تنگ و محدود مى‏کند که گویا مى‏خواهد به آسمان بالا رود” (فَمَنْ یُرِدِ اللَّهُ أَنْ یَهْدِیَهُ یَشْرَحْ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ یُرِدْ أَنْ یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقاً حَرَجاً کَأَنَّما یَصَّعَّدُ فِی السَّماءِ). و براى تاکید این موضوع اضافه مى‏کند” خداوند اینچنین، پلیدى و رجس را، بر افراد بى‏ایمان قرار مى‏دهد” و سراپاى آنها را نکبت و سلب توفیق فرا خواهد گرفت (کَذلِکَ یَجْعَلُ اللَّهُ الرِّجْسَ عَلَى الَّذِینَ لا یُؤْمِنُونَ‏)
در اینجا به چند نکته باید توجه کرد:
۱- کرارا گفته‏ایم که منظور از” هدایت” و” اضلال” الهى فراهم ساختن یا از میان بردن مقدمات هدایت در مورد کسانى است که آمادگى و عدم آمادگى خود را براى پذیرش حق با اعمال و کردار خویش اثبات کرده‏اند. آنان که پویندگان راه حقند و جویندگان و تشنگان زلال ایمان، خداوند چراغهاى روشنى فرا راه آنها قرار مى‏دهد تا براى بدست آوردن این آب حیات در ظلمات گم نشوند، اما آنها که بى‏اعتنایى خود را نسبت به این حقایق ثابت کرده‏اند از این امدادهاى الهى محروم و در مسیر خود با انبوهى از مشکلات روبرو مى‏گردند و توفیق هدایت از آنها سلب مى‏شود. بنا بر این نه دسته اول در پیمودن این مسیر مجبورند و نه دسته دوم در کار خود، و هدایت و ضلالت الهى در واقع مکمل چیزى است که خودشان خواسته‏اند و انتخاب کرده‏اند.
۲- منظور از” صدر” (سینه) در اینجا روح و فکر است و این کنایه در بسیارى از موارد به کار مى‏رود، و منظور از شرح (گشاده ساختن) همان‏ وسعت روح و بلندى فکر و گسترش افق عقل آدمى است، زیرا پذیرا شدن حق، احتیاج به گذشتهاى فراوانى از منافع شخصى دارد که جز صاحبان ارواح وسیع و افکار بلند آمادگى براى آن نخواهند داشت.
۳-” حرج” (بر وزن حرم) به معنى تنگى فوق العاده و محدودیت شدید است، و این حال افراد لجوج و بى‏ایمان است که فکرشان بسیار کوتاه و روحشان فوق العاده کوچک و ناتوان است، و کمترین گذشتى در زندگى ندارند.
یک معجزه علمى قرآن:
تشبیه اینگونه افراد به کسى که مى‏خواهد به آسمان بالا رود از این نظر است که صعود به آسمان کار فوق العاده مشکلى است، و پذیرش حق براى آنها نیز چنین است. همانطور که در گفتار روزمره گاهى مى‏گوئیم” این کار براى فلان کس آن قدر مشکل است که گویا مى‏خواهد به آسمان برود” یا مى‏گوئیم:” به آسمان بروى از این کار آسانتر است”. البته آن روز پرواز به آسمان براى بشر یک تصور بیش نبود ولى حتى امروز که سیر در فضا عملى شده است باز از کارهاى طاقت‏فرساست و همیشه فضانوردان با انبوهى از مشکلات شدید روبرو هستند. ولى معنى لطیفترى براى آیه نیز به نظر مى‏رسد که بحث گذشته را تکمیل مى‏کند و آن اینکه: امروز ثابت شده که هواى اطراف کره زمین در نقاط مجاور این کره کاملا فشرده و براى تنفس انسان آماده است، اما هر قدر به طرف بالا حرکت کنیم هوا رقیقتر و میزان اکسیژن آن کمتر مى‏شود به حدى که اگر چند کیلومتر از سطح زمین به طرف بالا (بدون ماسک اکسیژن) حرکت کنیم تنفس کردن براى ما هر لحظه مشکل و مشکلتر مى‏شود و اگر به پیشروى ادامه دهیم تنگى نفس و کمبود اکسیژن سبب بیهوشى ما مى‏گردد، بیان‏ این تشبیه در آن روز که هنوز این واقعیت علمى به ثبوت نرسیده بود در حقیقت از معجزات علمى قرآن محسوب مى‏گردد.

شرح صدر چیست؟

در آیه فوق سعه صدر (گشادگى سینه) یکى از مواهب بزرگ و ضیق صدر (تنگى سینه) یکى از کیفرهاى الهى شمرده شده است، همانطور که خداوند در مقام بیان یک موهبت عظیم به پیامبر خود مى‏گوید، “ أَ لَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ‏”: ” آیا سینه تو را وسیع و گشاده نساختیم” و این موضوعى است که با مطالعه در حالات افراد به خوبى مشاهد مى‏شود، بعضى روحشان آن چنان باز و گشاده است که آمادگى براى پذیرش هر واقعیتى- هر چند بزرگ باشد- دارند، اما به عکس بعضى روحشان آن چنان تنگ و محدود است که گویا راهى و جایى براى نفوذ هیچ حقیقتى در آن نیست. افق دید فکرى آنها محدود به زندگى روزمره و خواب و خور آنها است، اگر به آنها برسد همه چیز درست است و اگر کمترین تغییرى در آن پیدا شود گویا همه چیز پایان یافته و دنیا خراب شده است!.
هنگامى که آیه فوق نازل شد از پیامبر ص پرسیدند شرح صدر چیست؟
پیامبر ص فرمود: نور یقذفه اللَّه فى قلب من یشاء فینشرح له صدره و ینفسح‏:” نورى است که خدا در قلب هر کس بخواهد مى‏افکند و در پرتو آن، روح او وسیع و گشاده مى‏شود”. پرسیدند: آیا نشانه‏اى دارد که با آن شناخته شود؟ فرمود: نعم، الانابه الى دار الخلود و التجافى عن دار الغرور و الاستعداد للموت قبل نزول الموت‏: ” آرى نشانه‏اش توجه به سراى جاویدان و دامن‏ بر چیدن از زرق و برق دنیا و آماده شدن براى مرگ است (با ایمان و عمل صالح و تلاش و کوشش در راه حق) پیش از آنکه مرگ فرا رسد.
مجمع البیان جلد ۴ صفحه ۳۶۳.
*** در آیه بعد به عنوان تاکید بحث گذشته مى‏گوید:” این مطلب که مددهاى الهى شامل حال حق طلبان مى‏گردد و سلب موفقیت به سراغ دشمنان حق مى‏رود یک سنت مستقیم و ثابت و دگرگونى‏ ناپذیر الهى است” (وَ هذا صِراطُ رَبِّکَ مُسْتَقِیماً). این احتمال در تفسیر آیه نیز هست که” هذا” اشاره به اسلام و قرآن بوده باشد زیرا صراط مستقیم و راه راست و معتدل است.
در پایان آیه باز تاکید مى‏کند که:” ما نشانه‏ ها و آیات خود را براى آنها که دلى پذیرا و گوشى شنوا دارند شرح دادیم” (قَدْ فَصَّلْنَا الْآیاتِ لِقَوْمٍ یَذَّکَّرُونَ‏). پیوست ۲ (شرح ، ضیغ ، حرج ) مفردات الفاظ قرآن ؛ ج‏۲ ؛ ص۳۱۳
اصل‏ شَرْح‏: پهن و باز کردن گوشت و امثال آن است. مى‏گویند- شَرَحْتُ‏ اللّحمَ و شَرَّحْتُهُ‏: (گوشت را باز و گسترده کردم). و از این واژه عبارت- شَرْح‏ الصَّدر- است یعنى باز شدن سینه و فراخى آن توسّط نور الهى و آرامشى از سوى خدا و سرورى از او بر دل.
در آیات: (رَبِ‏ اشْرَحْ‏ لِی صَدْرِی‏- ۲۵/ طه) (أَ لَمْ‏ نَشْرَحْ‏ لَکَ صَدْرَکَ‏- ۱/ شرح) (أَ فَمَنْ‏ شَرَحَ‏ اللَّهُ صَدْرَهُ‏- ۲۲/ زمر)
و همچنین عبارت: شرح المشکل من الکلام یعنى بسط سخن، و بیان معانى آن که پوشیده است.
قاموس قرآن ؛ ج‏۴ ؛ ص۱۲
شرح:

بسط و وسعت دادن. در اقرب گوید «شرح الشى‏ء: وسعه» فَمَنْ یُرِدِ اللَّهُ أَنْ یَهْدِیَهُ‏ یَشْرَحْ‏ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ وَ مَنْ یُرِدْ أَنْ یُضِلَّهُ یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقاً حَرَجاً … انعام: ۱۲۵. یعنى هر که را خدا خواهد هدایت کند، سینه وى را بتسلیم شدن وسعت میدهد و آنکه خواست گمراه نماید سینه ‏اش را تنگ، بسیار تنگ میکند. قالَ رَبِ‏ اشْرَحْ‏ لِی صَدْرِی‏ طه: ۲۵.
سعه صدر از جمله الطاف خداوند است که شخص را قوى، صبور و توانا میکند تا در خواسته‏هاى خود موفق شود خداوند در مقام امتنان بحضرت رسول صلّى اللّه علیه و آله فرماید أَ لَمْ‏ نَشْرَحْ‏ لَکَ صَدْرَکَ‏
شرح: ۱. وَ لکِنْ مَنْ‏ شَرَحَ‏ بِالْکُفْرِ صَدْراً فَعَلَیْهِمْ غَضَبٌ مِنَ اللَّهِ … نحل: ۱۰۶.
شرح صدر با کفر آنست که سینه را وسعت داده و کفر را در آن جاى بدهند. مفردات الفاظ قرآن ؛ ج‏۲ ؛ ص۴۷۰
الضِّیقُ‏: تنگى و سختى، نقطه مقابل- سعه- یعنى فراخى است که- ضَیْق‏- با فتحه حرف (ض) هم گفته مى‏شود.
ضَیْقَه: در فقر و بى نوایى و بخل و اندوه و مانند اینها به کار مى‏رود. گفت: (وَ ضاقَ‏ بِهِمْ ذَرْعاً- ۷۷/ هود) یعنى از آنها عاجز شد.
و آیه: (وَ ضائِقٌ‏ بِهِ صَدْرُکَ‏- ۱۲/ هود) یعنى سینه‏ ات بوسیله آن گرفته و تنگ شد.
و آیه: (وَ یَضِیقُ‏ صَدْرِی‏- ۱۳/ شعراء) یعنى دلم تنگ مى‏شود.
و آیه: (ضَیِّقاً حَرَجاً- ۱۲۵/ انعام) یعنى به سختى گرفته مى‏شود (وَ ضاقَتْ‏ عَلَیْهِمْ أَنْفُسُهُمْ‏- ۱۱۸/ توبه) (وَ لا تَکُ فِی ضَیْقٍ مِمَّا یَمْکُرُونَ‏- ۱۲۷/ نحل) (واژه‏ ضَیْق‏- در سه آیه اخیر عبارت از حزن و اندوه است).
و آیه: (وَ لا تُضآرُّوهُنَ‏ لِتُضَیِّقُوا عَلَیْهِنَ‏- ۶/ طلاق) اشاره به عدم سختگیرى در هزینه‏ در معنى فقر مى‏گویند: ضَاقَ‏ و أَضَاقَ‏ فهو مُضِیقٌ‏: فقر شد و او بینوا است، بکار بردن این واژه در فقر مثل بکار بردن- وسع- در ضدّ آن است. مفردات الفاظ قرآن ؛ ج‏۱ ؛ ص۴۶۷
اصل‏ حَرَج‏ و حَرَاج‏، انباشته شدن و گرد آمدن چیزى است و لذا معنى تنگى و سختى و فشار میان اجزاء آن چیز که متراکم است تصوّر مى‏شود سپس هر سختى و گناه را نیز- حرج- گفته‏ اند.

خداى تعالى گوید:

(ثُمَّ لا یَجِدُوا فِی أَنْفُسِهِمْ حَرَجاً- ۶۵/ نساء).(سپس در جانهاشان سختى نیابند). (وَ ما جَعَلَ عَلَیْکُمْ فِی الدِّینِ مِنْ حَرَجٍ‏- ۷۸/ حجّ).(براى شما در دین سختى و فشارى قرار نداده است). و نیز حرج صدره- با کسره حرف (ر) یعنى دشوارى و تنگ دلى.

خداى تعالى گوید: (یَجْعَلْ صَدْرَهُ ضَیِّقاً حَرَجاً- ۱۲۵/ انعام).
چنانکه خداى تعالى گوید:

(خَتَمَ اللَّهُ عَلى‏ قُلُوبِهِمْ‏- ۷/ بقره).(فَلا یَکُنْ فِی صَدْرِکَ حَرَجٌ مِنْهُ‏- ۲/ اعراف).

گفته شده فلان یکن- یا نهى است یا دعا و یا حکم و دستور، یعنى (چنان مباش، نباشد و نباید باشد). مانند آیه (أَ لَمْ نَشْرَحْ لَکَ صَدْرَکَ‏- ۱۰/ انشراح).
المُنْحَرِج‏ و المنحوب- یعنى کسیکه از اندوه و گناه دور شده است زیرا حوب حرج- اندوه و گناه است. قاموس قرآن ؛ ج‏۲ ؛ ص۱۱۶ حرج: تنگى. (صحاح، مجمع)
راغب گوید: اصل آن محل جمع شدن شى‏ء است و از آن تنگى بنظر آمده لذا بتنگى و گناه حرج گفته‏اند. ما یُرِیدُ اللَّهُ لِیَجْعَلَ عَلَیْکُمْ مِنْ‏ حَرَجٍ‏ … مائده: ۶ خدا نمیخواهد براى شما تنگى و زحمت پدید کند.

کِتابٌ أُنْزِلَ إِلَیْکَ فَلا یَکُنْ فِی صَدْرِکَ‏ حَرَجٌ‏ مِنْهُ‏

اعراف:۲ این کتابى‏است که بر تو نازل شده در سینه‏ات از آن تنگى نباشد.
گاهى آنرا گناه معنى کرده‏ اند نظیر این آیه‏
لَیْسَ عَلَى الضُّعَفاءِ وَ لا عَلَى %D

درباره faez

دوباره امتحان کنید

663sh

اشاره قرآن به ساختارهای مهم داخل گوش

  اعجاز علمی قرآن: سوره طور آیه ۳۸: أَمْ لَهُمْ سُلَّمٌ یَسْتَمِعُونَ فِیهِ فَلْیَأْتِ مُسْتَمِعُهُمْ …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked

به کانال باور باران بپیوندید


کلیک کنید